Een adres bestaat uit een aantal gerelateerde entiteittypes die een strikte hiërarchie
vormen:
- Gewest
- Gemeente
- Straatnaam
- Huisnummer
- Subadres
De laatste drie worden toegekend door de gemeentelijke bronhouder en kunnen
dan ook door hen worden geëditeerdin de CRAB databank. Gemeenten kunnen bv. een
nieuwe straatnaam toevoegen, de schrijfwijze van een bestaande straatnaam aanpassen,
een straatnaam afschaffen, huisnummers toekennen in een straat en dies meer. De
ligging van een adres wordt afgeleid van een terreinobject (gebouw, perceel, kunstwerk,...)
waarmee een adres gekoppeld is.
Door een gemeente editeerbare entiteittypes zijn in onderstaande figuur weergegeven
door een groene kleur. Ook een aantal veel-veel relaties zijn editeerbaar door de
gemeente, met name die tussen straatnaam en substraat, straatnaam en wegobject(*),
huisnummer en terreinobject(*) en tenslotte nog huisnummer en postkanton. De geografisch
te lokaliseren entiteittypes zijn slechts ten dele door de gemeente editeerbaar.
Enkel die entiteiten die een koppeling leggen naar de respectievelijke lagen gemeentelijk
gebouw en gemeentelijke wegverbinding kunnen door een gemeente worden
bijgehouden.
(*): ook de relatie tussen de adrescomponent en het geografisch te localiseren object
kan door een gemeente enkel worden aangepast indien laatstgenoemde editeerbaar is;
een gemeente kan dus geen nieuwe link leggen tussen een huisnummer en een grb-gebouw,
maar wel tussen een huisnummer en een zelf ingetekend gebouw.
Gewest
Een gewest is de hoogste administratieve indeling binnen België (de rijksgrens zelf
niet meegerekend). Er worden 3 gewesten onderscheiden: Vlaams Gewest, Waals Gewest
en Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De entiteit gewest is toegevoegd aan CRAB in
het kader van de adoptie van CRAB binnen het federale BeSt. Aan een gewest is een
lijst van gemeenten gekoppeld.
Gemeente
Een gemeente is de laagste administratieve indeling binnen België. De gemeenten
zijn de bouwstenen waaruit de gewesten zijn opgebouwd. De gemeenten die in CRAB
worden ontsloten komen overeen met wat men ook de fusiegemeenten (of administratieve
gemeenten) noemt. Deelgemeenten, parochies en gehuchten zijn geen administratieve
indeling in België en worden dan ook niet ontsloten.
Straatnaam
Een straatnaam is een centraal object in CRAB en duidt een straat aan binnen een
gemeente met één welbepaalde naam. Merk op dat het object straat in CRAB niet bestaat.
Een straat duidt in principe op een naam én een ligging. De naam van een straat
wordt gemodelleerd door de straatnaam en de ligging door één of meerdere wegobjecten.
Een straatnaam behoort altijd tot één gemeente, maar kan verschillende deelgemeenten
of postcodezones doorkruisen. Dit leidt tot een discrepantie tussen de straten uit
het Rijksregister en de straatnamen uit CRAB.
Huisnummer
Het adres binnen een straatnaam wordt aangeduid met een huisnummer. Merk op dat
een huisnummer niet altijd een "nummer" moet zijn. Indien nieuwe huisnummers
moeten worden toegekend waar de sequentie dit niet meer toelaat, dan wordt er met
zogenaamde bisnummers gewerkt. Dit zijn doorgaans letters uit het alfabet. Bijvoorbeeld:
16A, 16B, 16C etc. Eventueel kan een bisnummer ook een cijfer zijn, en dan wordt
het gekoppeld aan het huisnummer als volgt: 16_1, 16_2, 16_3. Merk op dat een bisnummer
een deel is van het huisnummer, in tegenstelling tot een bus- of appartementsnummer
waarmee een subadres wordt aangeduid.
Net als een straatnaam bevat een huisnummer geen ligging. Bij een straatnaam moeten
hiervoor de wegobjecten geraadpleegd worden. Bij een huisnummer moet het gekoppelde
terreinobject worden geraadpleegd.
Subadres
Het object subadres refereert naar een bus- of appartementsnummer. Er kunnen één
of meerdere subadressen gekoppeld zijn aan één enkel huisnummer. Het subadres mag
niet worden verward met het bisnummer dat integraal deel uitmaakt van het huisnummer.
Een bisnummer is met andere woorden niet gelijk aan een busnummer (ook al wordt
in de praktijk, bv. bij het vermelden van een postadres, het onderscheid zelden
gemaakt).
Aan een subadres is geen geografische ligging gekoppeld.
Wegobject
Een wegobject is gekoppeld aan het object straatnaam en vertegenwoordigt de geografische
of geometrische component van de straat. Elke straatnaam kan gekoppeld zijn aan
meerdere wegobjecten. Een wegobject komt overeen met een straatsegment uit NAVSTREETS,
uit het GRB of kan door de gemeente zelf zijn ingetekend. Alleen de sleutel van
het straatsegment is in CRAB opgenomen, het straatsegment zelf niet.
Merk op dat aan één wegobject ook meerdere straatnamen gekoppeld kunnen zijn. In
CRAB wordt een straatnaam met een wegobject verbonden via een straatkant. Het is
immers mogelijk dat één weg een verschillende straatnaam heeft voor beide zijden
van de weg. Bovendien vormt een weg vaak de grens tussen twee gemeenten waardoor
het wegobject tot beide gemeenten behoort.
Terreinobject
Een terreinobject is gekoppeld aan het object huisnummer en vertegenwoordigt de
geografische of geometrische component van een perceel, gebow of kunstwerk. Eén
terreinobject kan aan meerdere huisnummers gekoppeld zijn en één huisnummer kan
ook aan meerdere terreinobjecten gekoppeld zijn. Als terreinobject wordt meestal
een perceel uit KADVEC of het GRB gekozen. De exacte geometrie van deze objecten
maakt geen deel uit van CRAB, de sleutel van een terreinobject (de perceelsidentificatie
of gebouwidentificator) wel, alsook afgeleide geometrische informatie zoals de centroïde
van een terreinobject.
Postkanton
Een postkanton is een geografische entiteit die gebruikt wordt door de Post. Doorgaans
zullen één of meerdere postkantons behoren tot één enkele gemeente (en zelfs overeenkomen
met de vroegere deelgemeenten), maar een postkanton kan ook het niveau van de fusiegemeenten
overschrijden (eerder zeldzaam). Vandaar de veel-op-veel relatie tussen het object
gemeente en het object postkanton. Binnen CRAB wordt voor elke gemeente bijgehouden
welke postkantons eraan gekoppeld zijn. Bovendien is een adres of huisnummer altijd
maar gekoppeld aan één enkel postkanton. Een postkanton zelf bevat uiteraard meerdere
huisnummers, en kan eventueel gekoppeld zijn aan meerdere gemeenten.
Subkanton
Een subkanton is een deelgebied van een postkanton. Een subkanton uit het Rijksregister
komt min of meer overeen met een postcodezone.
Substraat
Het concept van een "straat" in het Rijksregister is verschillend van
dat van een "straatnaam" in het CRAB. In het Rijksregister wordt een straat
gekenmerkt door de code van het subkanton en de code van de straat binnen het subkanton.
Aangezien CRAB straatnamen uniek zijn binnen een gemeente, maar niet binnen een
postcodezone of subkanton, is het logisch dat één straatnaam uit CRAB gekoppeld
kan zijn aan meerdere straten uit het Rijksregister. Het omgekeerde is niet het
geval: een straat uit het Rijksregister is maar gekoppeld aan één enkele straatnaam
uit CRAB.
Rijksregisteradres
Net als in CRAB worden ook in het Rijksregister adressen bijgehouden. De adressen
uit het Rijksregister zijn echter beperkter aangezien het alleen de adressen zijn
waar personen woonachtig zijn.
Een rijksregisteradres bestaat uit een verwijzing naar een substraat, een huisnummergedeelte
en een indexgedeelte (wat conceptueel gezien overeenkomt met resp. een straatnaam,
een huisnummer en een subadres in CRAB). De praktijk leert echter dat de opdeling
in adrescomponenten niet zo consequent is toegepast als in het CRAB waardoor delen
van het huisnummer soms in de index staan en vice versa.
Kadastrale gemeente
De kadastrale gemeente is het eerste gedeelte van de aanduiding van een kadastraal
perceel. Bij de oprichting van het Kadaster waren de kadastrale gemeenten gelijk
aan de burgerlijke gemeenten, of zelfs aan de voormalige heerlijkheden (die samengevoegd
waren bij de instelling van de gemeenten). Bij het samenvoegen van gemeenten werden
de vervallen gemeenten om praktische redenen niet hernoemd.
Binnen een burgerlijke gemeente worden niet altijd de oude grenzen gehandhaafd.
Krijgt de burgerlijke gemeente een nieuwe naam, dan houden de kadastrale gemeenten
vaak hun oude naam.
In het AKR, de geAutomatiseerde Kadastrale Registratie, worden de gemeentenamen
aangeduid door een code van drie letters en twee cijfers. De drie letters zijn de
beginletters van de eerste drie lettergrepen van de gemeentenaam. Als de naam uit
twee lettergrepen bestaat zijn het de beginletter hiervan plus de laatste letter
van de naam. Bestaat de naam uit een lettergreep, dan is de code gelijk aan de eerste
drie letters van de naam. Als de naam minder dan twee letter heeft, dan wordt de
code aangevuld met X-en.
Kadastrale straat
Een kadastrale straat bestaat uit een unieke code binnen een welbepaalde gemeente
en een (vaak afgekorte) straatnaam.
Kadastraal adres
Het adres binnen de kadastrale straat wordt aangeduid met een huisnummer.
Objecthistoriek
Van elk object wordt in het CRAB bijgehouden wanneer het is ontstaan en wanneer
het is afgeschaft. Afgeschafte objecten blijven m.a.w. in het CRAB zitten. Deze
geldigheidsperiode wordt weergegeven door de attributen begindatum en einddatum.
De begindatum is altijd ingevuld, desnoods met de default waarde 1/1/1830, de einddatum
wordt enkel ingevuld wanneer een object is afgeschaft. Let op: dit zijn de data
waarop het object in werkelijkheid is ontstaan en afgeschaft, niet de data waarop
de representatie ervan in het CRAB is ingevoerd.
Een object wordt geïdentificeerd door zijn kenmerkende attributen en door de begindatum.
Daarbij wordt er op gelet dat (1) de opgegeven periodes elkaar niet overlappen en
(2) er slechts één periode zonder einddatum voorkomt. Een Molenstraat die
tweemaal voorkomt in gemeente X, eenmaal met begindatum 1/1/1830 en einddatum 31/12/2005,
eenmaal met begindatum 1/1/2000 en niet ingevulde einddatum, kan dus niet. Ook wordt
er desgevallend rekening gehouden met de geldigheidsperiode van het bovenliggend
object. Een huisnummer met begindatum 1/1/1830 en niet ingevulde einddatum kan dus
niet gekoppeld zijn aan een straatnaam met begindatum 1/1/1830 en einddatum 31/12/2005.
Logisch, want een huisnummer kan niet bestaan als de straatnaam niet meer bestaat.
Recordhistoriek
In het CRAB wordt bovendien ook de historiek van de records bijgehouden. Niet enkel
afgeschafte objecten maar ook afgeschafte records blijven dus in het CRAB zitten.
De geldigheidsperiode van records wordt aangegeven met de attributen begintijd
en eindtijd. De begintijd is het tijdstip waarop het record in het CRAB is
ingevoerd. De eindtijd wordt ingevuld op het moment dat een record niet langer geldig
is.
Wanneer is een record niet meer geldig? Dat is het geval van zodra een van zijn
identificerende attributen moet worden aangepast, bv. een straatnaam die niet correct
was gespeld of een huisnummer dat aan het verkeerde perceel was gekoppeld (correctie).
Ook als een object wordt afgeschaft (door zijn einddatum in te vullen), is de vorige
versie van het record die het object beschrijft niet meer geldig (historering).
Een andere mogelijkheid is een record dat ten onrechte is ingevoerd, bv. een straatnaam
die achteraf gezien niet blijkt te bestaan (verwijdering).
Merk op dat enkel van niet-identificerende attributen de historiek kan worden bijgehouden.
Aanpassing van een identificerend attribuut geeft immers aanleiding tot een nieuw
object (historering van het oude object, invoer van het nieuwe object).